Wczytuję dane...

Co wpływa na jakość szczepienia?

Co wpływa na jakość szczepienia?

Szczepienie jest najbardziej opłacalną interwencją medyczną ratującą życie. Szacuje się, że każdego roku ratuje co najmniej 2,5 miliona istnień. W ochronie indukowanej przez szczepienia pośredniczy złożona współzależność między odpornością wrodzoną, humoralną i komórkową. Istnieją znaczne różnice pomiędzy ludźmi w aspekcie  odpowiedzi immunologicznej na szczepienie, zarówno pod względem ilości, jak i jakości. Na przykład, odpowiedzi przeciwciał na szczepienie przeciwko żółtej febrze (YF) różnią się ponad 10-krotnie między osobnikami. Szacuje się, że duża liczba zaszczepionych dzieci nie jest chroniona z powodu nieskuteczności szczepionki. Statystyki mówią o 77 milionach na gruźlicę (TB, po szczepieniu BCG), 19 milionach na odrę, 18 milionach na poliomyelitis (po szczepieniu inaktywowaną szczepionką polio IPV) , a 10 milionach z krztuśca i pneumokoków.

Od czego zależy odpowiedź na przyjęcie szczepionki?

Wykonano mnóstwo badań czynników wpływających na odpowiedź humoralną i komórkową u osób poddanych szczepieniu. Należą do nich wewnętrzne, tzw. osobnicze i nie poddające się modyfikacji czynniki gospodarza (takie jak wiek, płeć, genetyka i choroby współistniejące), czynniki okołoporodowe (takie jak wiek ciążowy, masa urodzeniowa, metoda karmienia i czynniki matczyne) oraz czynniki zewnętrzne (takie jak istniejąca wcześniej odporność, mikroflora, infekcje, i antybiotyki). Ponadto czynniki środowiskowe (takie jak położenie geograficzne, pora roku, wielkość rodziny i toksyny), czynniki behawioralne (takie jak palenie, spożywanie alkoholu, ćwiczenia i sen) oraz czynniki żywieniowe (takie jak wskaźnik masy ciała, mikroelementy ) wpływają również na to, jak ludzie reagują na szczepionki. Równie ważne są czynniki związane ze szczepionką np. (takie jak typ szczepionki, produkt, adiuwant i dawka) oraz czynniki podawania np. (harmonogram, miejsce, droga, czas szczepienia oraz jednoczesne podawanie szczepionek i innych leków).

Zrozumienie wszystkich tych czynników, i ich wpływu na projektowanie badań nad szczepionkami i decyzje dotyczące harmonogramów szczepień oferuje sposoby na poprawę immunogenności i skuteczności szczepionek.

Jak bada się skuteczność szczepionek?

Metody oceny ilościowej odpowiedzi na szczepionkę obejmują pomiar średniej geometrycznej mian przeciwciał, wskaźników serokonwersji (zamiany obecności antygenów patogenu na obecność przeciwciał w surowicy krwi), ocenę przeciwciał funkcjonalnych (czyli ocenę skuteczności działania za pomocą testów opsonofagocytozy),  awidności przeciwciał (siła wiązania przeciwciała z antygenem patogenu), aktywacji limfocytów B i T, limfoproliferacji (zdolności limfocytów do podziałów)  i inne.

Różnice w odpowiedzi na szczepionkę mają konsekwencje zarówno dla skuteczności ochronnej, jak i czasu trwania ochrony. Niepokojące jest to, że znaczna część zakażeń, którym można zapobiegać poprzez szczepienia, występuje u osób zaszczepionych. Lepsze zrozumienie czynników, które wpływają na skuteczność szczepień,  stwarza możliwości poprawy immunogenności i skuteczności szczepionek.

Twój doradca zaleca:


dr Maria Serdyńska
dr Maria Serdyńska

Wielu czynników wpływających na skuteczność szczepień nie jesteśmy w stanie zmienić np. czynników genetycznych czy uwarunkowanych płcią. Naszą bronią pozostają jednak nadal dbanie, by styl naszego życia sprzyjał właściwej pracy układu odpornościowego. Należy pamiętać zwłaszcza o unikaniu czynników, które odporności wyraźnie szkodzą, jak np. stres,  czy przeciążanie ustroju niekontrolowanym korzystaniem z używek czy wysoce przetworzonej żywności.

red. Maria Szuster