Odporność w czasie pandemii covid-19

odporność w czasie pandemii

Co to jest odporność i kiedy działa nieprawidłowo?

Odporność można zdefiniować jako stan organizmu, w którym zachowuje on zdolność do kontrolowania i usuwania czynników zagrażających jego integralności. Zagrożenie może pochodzić zarówno ze środowiska zewnętrznego (czynniki infekcyjne i ich toksyczne produkty, a także inne szkodliwe dla tkanek czynniki fizyczne i chemiczne), jak i z wnętrza organizmu (obumierające i zdegenerowane tkanki, w tym rozwijające się komórki nowotworowe). Z powodu ciągłego zagrożenia ze strony tych czynników, prawidłowa odporność musi być utrzymywana nieprzerwanie przez całe życie.

Mechanizmy odporności

Obrona przed tak wieloma zagrożeniami jest kluczowa dla przeżycia organizmu, toteż w celu jej zapewnienia powstało bardzo wiele niezależnych, choć ściśle ze sobą współpracujących mechanizmów. Lekarze, mówiąc o naszej odporności, często używają sformułowań odporność wrodzona i odporność nabyta. Różnica pomiędzy nimi polega na zdolności do niszczenia obcych komórek. Odporność wrodzona odróżnia jedynie komórki swoje od obcych, a nabyta uwzględnia także indywidualne cechy intruza. Odporność nabyta ma również zdolność zapamiętywania obcej komórki, a dokładniej związanego z nią charakterystycznego związku chemicznego – antygenu. Dzięki temu silniej i szybciej reaguje na powtórne wtargnięcie tej substancji do organizmu. 

W klasyfikacji naukowej mechanizmy odporności wrodzone i nabyte zwane są nieswoistymi i swoistymi. Mechanizmy te gwarantowane są obecnością w organizmie tzw. humoralnych i komórkowych elementów odporności.

Odporność nieswoista

Mechanizmy odporności nieswoistej, nazywanej również naturalną, opiera się na działaniu elementów zarówno komórkowych (głównie leukocyty), jak i humoralnych (białka: układ dopełniacza, laktoferyna, cytokiny).

Część problemów wymagających odpowiedzi odpornościowej może nie być możliwa do rozwiązania za pomocą mechanizmów odporności nieswoistej. Dotyczy to m. in. niektórych infekcji wybitnie zjadliwymi drobnoustrojami, w tym wielu infekcji wirusowych. W takich sytuacjach dostatecznie dojrzały układ odpornościowy odwołuje się zwykle do mechanizmów swoistych.

Odporność swoista

Odporność swoista zapewniają limfocyty ściśle współpracujące z układem chłonnym (limfatycznym). Najprościej rzecz ujmując, odporność swoista jest drugim obrońcą, który zaczyna działać, gdy pierwszy (odporność nieswoista) zawiedzie, czyli nie zwalczy patogenu.

Podział odporności na swoistą i nieswoistą jest jednak do pewnego stopnia umowny. W rzeczywistości bowiem bez wspólnego działania każdy z tych typów odpowiedzi może okazać się zawodny. Świadczą o tym z jednej strony zaburzenia odpowiedzi nieswoistej (np. genetycznie uwarunkowany niedobór neutrofilów), z drugiej zaś odporności swoistej (SCID, AIDS).

Co ma wpływ na obniżenie odporności?

Stany obniżonej aktywności lub zmniejszonej produkcji wielu czynników odpowiedzialnych za odporność występują w immunosupresji, podczas chemioterapii, mieloablacji przy transplantacji szpiku, są też związane z wyczerpaniem organizmu, stresem, chorobami przewlekłymi, ciężkimi urazami, głodzeniem.

Istnieje wiele powodów pojawiających się trudności z odpowiednim reagowaniem na płynące z zewnątrz i wewnątrz organizmu zagrożenia. W takich przypadkach stosuje się różnego rodzaju środki zaradcze. Począwszy od prób usunięcia czynników upośledzających odporność, poprzez różnego rodzaju stymulację swoistą (szczepionki) i nieswoistą (substancje pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego), aż po uzupełnianie brakujących składowych układu odpornościowego (np. immunoglobuliny).

Jak naturalne sposoby mogą wzmocnić odporność?

Jakość funkcjonowania naszego układu odpornościowego zależy w znacznej mierze od nas samych. Chcąc podnieść swoją odporność, dobrze jest prowadzić zdrowy styl życia, zachowując zbilansowaną dietę opartą na naturalnych produktach, pamiętając o codziennej dawce ruchu i wypoczynku, a także dbając o dobry sen.

Krioterapia, czyli leczenie zimnem 

W ostatnich latach popularne stały się zabiegi krioterapii ogólnoustrojowej polegające na oddziaływaniu na powierzchnię ciała bardzo niskimi temperaturami (poniżej 120o C) w specjalnej kriokomorze, w której przebywa się od 1 do 3 minut.

Zabiegi w kriokomorze są uznawane za doskonałą formę odnowy biologicznej i wzmocnienia odporności organizmu. Ich efekt immunologiczny polega na zwiększeniu odporności komórkowej i humoralnej. Badania kliniczne, których wyniki zostały opublikowane w materiałach Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, w następstwie zabiegów w kriokomorze zaobserwowano wzrost liczby i odsetka subpopulacji limfocytów T, w tym limfocytów NKT (ang. Natural Killer T-cells). Pod wpływem niskich temperatur dochodzi także do wzrostu w surowicy:

  • aktywności bakteriobójczej białek dopełniacza
  • immunoglobulin klasy IgA, IgG i IgM.

Niektórzy autorzy zanotowali istotny, korzystny wpływ krioterapii ogólnoustrojowej na psychikę pacjentów, wyrażający się m.in. poprawą nastroju, uczuciem relaksacji, ustąpieniem uczucia zmęczenia oraz poprawą jakości zasypiania i snu.

Warto pamiętać, że układ immunologiczny to obok nerwowego najbardziej skomplikowany system w organizmie, a jego funkcja daleko wykracza poza kontrolowanie i odpieranie czynników infekcyjnych. Niezwykle ważnym zadaniem tego układu jest również nadzór immunologiczny nad komórkami i tkankami. Pozwala on na eliminację powstających komórek nowotworowych, oczyszczanie tkanek ze zdegenerowanych i zniszczonych elementów, a także ich gojenie i regenerację.

Utrzymanie sprawności układu odpornościowego jest jednym z najważniejszych zadań organizmu z punktu widzenia zachowania homeostazy. Rozumianej i definiowanej najogólniej jako zdolność do utrzymania wewnętrznej stabilności organizmu przez samoregulację procesów fizjologicznych. Homeostaza zaś jest niezbędnym warunkiem  prawidłowego funkcjonowania organizmu, a zatem przeżycia osobnika.

Twój doradca zaleca:


dr n med Maria Serdyńska
dr n med Maria Serdyńska
Pamiętajmy, że na odporność  pracujemy przez cały rok, bez przerwy. Strefa klimatyczna w jakiej żyjemy determinuje w pewien sposób nasz model kształtowania odporności. Wiosna, lato i wczesna jesień to dla mieszkańca Europy Środkowej najlepszy czas na uzupełnienie zapasów wit. D, tak ważnej dla funkcjonowania organizmu. Jak dowiodły badania brytyjskich dermatologów, wystarczy zastosowanie metody „13-3-6” by uzupełnić średnie niedobory tej witaminy w organizmie. Zgodnie z nimi wystarczy przebywać „na słońcu” około 13 minut, 3 razy w tygodniu przez okres 6 miesięcy. To bardzo dobry model dla każdego, a zwłaszcza dla osób z przeciwwskazaniami do długotrwałego przebywania na słońcu. Jak widać, nie trzeba leżeć bezczynnie na leżaku by wesprzeć naturalną syntezę wit. D. Warunkiem tego jest jednak wystawienie jak największej części skóry na działanie promieni słonecznych np. spacerowanie w koszulce z krótkimi rękawkami lub bez nich, odkrycie nóg, pleców. Oczywiście, gdy planujemy tak krótki „seans słoneczny” nie stosujemy kremów z filtrami UV. Nie traktujemy również przebywania w nasłonecznionym pokoju przy południowym oknie jako  wystawienia skóry na działanie promieniowania. Szyby okienne działają jak filtr. Gdy zakończy się sezon na spacery, witaminy w tym D uzupełniajmy w spożywanej żywności. Warto również wykonać okresowe badanie poziomu tej witaminy by wiedzieć, czy potrzebujemy dodatkowego, farmakologicznego wsparcia. Poza tym, starajmy się wysypiać – sen to czas intensywnej pracy ustroju nad uporządkowaniem tego, co wydarzyło się w organizmie w ciągu dnia i przygotowaniem go na kolejne „ wyzwania”.

red. Maria Szuster

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *