Plan powrotu do aktywności fizycznej po przejściu COVID-19

po przejściu covid-19

Istnieją ograniczone dane dotyczące częstości występowania powikłań sercowo-naczyniowych u osób po lekkim przebiegu zakażenia COVID-19, nie wymagającym hospitalizacji. Nie wykonywano więc u tych osób specjalistycznych badań mających ocenić stan serca i naczyń. Wiemy jednak, że wirus nawet u bezobjawowych pacjentów często pozostawia uszkodzenia w układzie krążenia. Niekiedy dowiadujemy się o nich po kilku tygodniach od zachorowania, zwłaszcza gdy zwiększamy aktywność fizyczną.

Jakie problemy sercowo-naczyniowe mogą wystąpić po COVID-19?

Wśród pacjentów przebywających w szpitalu z powodu infekcji COVID-19 zaobserwowano zwiększoną ilość powikłań ze strony układu krążenia. U części pacjentów rozwijało się ostre uszkodzenie mięśnia sercowego. Wykazały to badania parametrów biochemicznych krwi, a także badania serca: elektrokardiograficznego (EKG) i ultrasonograficznego  (ECHO serca). Okazuje się, że takie powikłania występują nawet u 22 % hospitalizowanych pacjentów. W porównaniu z około 1-procentową częstością powikłań sercowych u chorujących na inne sezonowe choroby wirusowe stanowi to wysoki procent.  Zapalenie mięśnia sercowego spowodowane przez COVID-19 może doprowadzić do poważnych zaburzeń rytmu pracy serca, co w konsekwencji może skończyć się tragicznie. Szczególnie niebezpieczne jest to u osób zakażonych, ale bezobjawowych, gdyż  podejmują one aktywność fizyczną nie wiedząc o dużym zagrożeniu. W ostrej fazie choroby zwiększona aktywność fizyczna może spowodować nasilenie się replikacji wirusa. Konsekwencją może być nasilenie utajonego stanu zapalnego i uszkodzenia mięśnia sercowego.

Kiedy można wrócić do aktywności fizycznej po przejściu Covid-19?

Członkowie amerykańskiej rady do spraw sportu i kardiologii wysiłkowej (ang. American College of Cardiology) przedstawili zalecenia dotyczące powrotu do aktywności fizycznej osób po przebytym zakażeniu. Są one odpowiedzią na potrzeby, zwłaszcza młodych ludzi, wznowienia aktywności po chorobie Covid-19. Uwzględniają ograniczenia diagnostyczne u chorych bezobjawowych lub skąpoobjawowych. Zalecenia te mogą ulec modyfikacji z uwagi na wciąż poszerzającą się bazę danych i wiedzę o istocie choroby COVID-19.  Powrót do wysiłku fizycznego uprawianego przed zachorowaniem może zająć nawet 3 do 6 miesięcy.  Wymaga przeprowadzenia szeregu badań specjalistycznych, w tym podstawowej elektrokardiografii, testów wysiłkowych i badania USG serca. Zalecenia te dotyczą ściśle kardiologicznych aspektów wysiłku. Nie odnoszą się do możliwych współwystępujących powikłań ze strony płuc i ich uszkodzenia.

Zalecenia dla sportowców

W przypadku sportowców, po przejściu Covid-19, którzy nie mają objawów i mają negatywny wynik na COVID-19, powrót do treningu fizycznego jest dopuszczalny bez dodatkowych testów. Inaczej wygląda postępowanie wobec bezobjawowych sportowców z dodatnim wynikiem testu na obecność antygenu COVID-19 (aktywna infekcja). Powinni oni powstrzymać się od ćwiczeń fizycznych przez co najmniej 2 tygodnie od daty pozytywnego wyniku testu. W tym czasie muszą przestrzegać ścisłych wytycznych izolacyjnych. Jeśli sportowcy nie mają objawów, powolne wznowienie aktywności powinno odbywać się pod kierunkiem lekarza. Jeśli istnieje obawa o zajęcie serca, należy rozważyć badanie serca. Sportowcom, u których wykryto COVID-19 i u których występują łagodne objawy, zaleca się zaprzestanie jakiegokolwiek treningu wysiłkowego. Przerwa powinna trwać co najmniej 2 tygodnie od ustąpienia objawów. Podkreśla się potrzebę dokładnego rozważenia możliwości uszkodzenia serca wśród niehospitalizowanych pacjentów z COVID-19. W przypadku braku objawów i obiektywnych dowodów zajęcia serca rozsądny byłby powrót do ćwiczeń fizycznych ze ścisłą obserwacją kondycji przez pacjenta.

Twój doradca zaleca:


dr Maria Serdyńska, Po przejściu Covid-19
dr n med Maria Serdyńska
Aktywność fizyczna jest podstawową formą rehabilitacji, zwłaszcza po chorobach wymagających wielodniowego unieruchomienia. Jeśli jednak zamierzasz powrócić do intensywnego uprawiania sportu po przebytym zakażeniu COVID-19, pamiętaj że musisz ostrożnie zwiększać poziom intensywności treningu. U pacjentów COVID dodatnich, prezentujących objawy lekkie lub średnio nasilone nie wymagające hospitalizacji zaleca się 2-tygodniowe zaniechanie uprawiania sportów od dnia diagnozy. Zaleca się, aby przed wznowieniem treningu wykonać podstawowe
badanie kardiologiczne, jakim jest EKG spoczynkowe, wykonywane np. w ramach gabinetów POZ. Na jego podstawie można ocenić na przykład występowanie arytmii, czyli zaburzeń rytmu serca. Mogą być one jednak zjawiskiem pojawiającym się dopiero podczas wysiłku, dlatego kluczowa jest samoobserwacja, którą można wykonać na przykład przez badanie tętna. Najprościej ocenić je przykładając dwa palce w zagłębienie z boku szyi, tuż pod żuchwą i lekko uciskając to miejsce starać się wyczuć tętnicę napełniającą się krwią przy każdym uderzeniu serca. W ten sposób można ocenić jeden z parametrów tętna, jakim jest miarowość.
Najważniejsze, by odstępy między wyczuwanymi uderzeniami serca były jednakowe tzn. miarowe. Bardziej zaawansowana ocena stanu serca związana jest z pobraniem krwi i oceną stężenia troponin sercowych, czyli specjalnych enzymów charakterystycznych dla komórek mięśnia sercowego. Jeśli w trakcie choroby COVID19 mięsień sercowy uległ uszkodzeniu lub jest objęty stanem zapalnym, wartości troponin będą znacznie podwyższone. Wszystkie zaburzenia w obrębie wymienionych badań powinien ocenić lekarz, wskazując ewentualne poszerzenie
diagnostyki o np. USG serca i konsultację specjalisty kardiologa lub specjalisty medycyny sportowej.

red. Maria Szuster

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *