Płeć i choroby a szczepienia

szczepienie

Kiedy płeć determinuje odpowiedź na szczepienie?

Wyniki badań i metaanaliz badających wpływ płci na odpowiedź na szczepionkę są w dużej mierze zgodne. Kobiety mają silniejszą odpowiedź przeciwciał po szczepieniu przeciwko takim chorobom jak denga, zapalenie wątroby, wścieklizna, ospa. U mężczyzn pojawia się silniejsza odpowiedź po przyjęciu szczepionki na błonicę, meningokokowe zapalenie opon mózgowych, pneumokokowe zapalenie płuc i tężec.

Kobiety wykazują też silniejszą odpowiedź komórkową na szczepionkę przeciwko wirusowi opryszczki pospolitej (HSV), która nie jest obecnie stosowana. Jak już pisaliśmy w poprzednich artykułach, w naturze wszystko się równoważy. Toteż u kobiet, obok tendencji do wytwarzania wyższego poziomu przeciwciał, wykazano też szybsze ich zanikanie. Dzieje się tak na przykład po szczepieniu przeciw zapaleniu wątroby.

Jaką rolę odgrywają czynniki genetyczne?

Co ciekawe, wyrazem przytoczonych odmienności jest także ekspresja genów odpowiadających za wczesną odporność wrodzoną. Po upływie 3 do 10 dni po szczepieniu przeciw żółtej febrze u kobiet zmienia się ekspresja 660 genów. U mężczyzn dotyczy to zaledwie 67 genów. Co więcej, różne poziomy ekspresji genów również wpływają na odpowiedź na szczepionkę. Silniejszą odpowiedź przeciwciał na niektóre szczepienia wykazują osoby ze zwiększoną ekspresją genów zaangażowanych we wczesną sygnalizację cytokinową (interferonową), obróbkę antygenu i prezentację antygenu. Zatem czynniki genetyczne stanowią również − obok płci – istotny, jeśli nie kluczowy, mechanizm odpowiedzi poszczepiennej.

Czy grupa krwi może mieć wpływ na odpowiedź odpornościową?

Ważnymi czynnikami odpowiedzi odpornościowej są też antygeny grup krwi, bowiem są one receptorami lub koreceptorami dla mikroorganizmów. Dodatkowo mogą także modyfikować wrodzoną odpowiedź immunologiczną na infekcję. Jest zatem prawdopodobne, że antygeny grup krwi wpływają na odpowiedzi na szczepienie. Sugerowano na przykład, że szczepionka doustna przeciw cholerze jest mniej skuteczna u osób z grupą krwi O.

Czy choroby przewlekłe mogą obniżać efektywność szczepień?

Okazuje się, że szereg chorób przewlekłych wpływa na stan odpowiedzi poszczepiennej. Nie chodzi tu tylko o oczywiste deficyty odporności, jak np. infekcja HIV czy wrodzone niedobory odporności. Wśród chorób obniżających efektywność szczepień jest m. in. cukrzyca i choroby nerek. Czynniki odpowiedzialne za słabszą odpowiedź na szczepienia osób z przewlekłą niewydolnością nerek obejmują niedożywienie, mocznicę i uogólniony stan immunosupresyjny. Pewną rolę odgrywają także przyjmowane leki.

Jak przebiega serokonwersja u osób z celiakią?

Liczne badania dotyczyły odpowiedzi na szczepionki u dzieci z celiakią. Większość z nich wykazała słabszą odpowiedź przeciwciał na szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. W tej grupie następował też szybszy zanik przeciwciał. Podsumowanie badań z tym związanych wykazało, że stopień serokonwersji na szczepienie u dzieci z celiakią wynosi 54-66 %. Tymczasem osoby zdrowe osiągają stopień serokonwersji nawet do 95%. Postulowano, że obecność niektórych wariantów antygenów zgodności tkankowej w tzw. układzie HLA np. HLA-DQ2 lub -DQ8, które nadają genetyczną predyspozycję do celiakii, może być przyczyną słabszych odpowiedzi na szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B u osób z celiakią. Zaznacza się tu również niebagatelny wpływ diety na działanie układu odpornościowego. Zauważono, że u dzieci z celiakią, pozostających na ścisłej diecie bezglutenowej, nie występuje obniżenie serokonwersji. Procent serokonwersji jest taki sam, jak u dzieci zdrowych.

dr Maria Serdyńska

red. Maria Szuster

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *